Inspiratie voor onder de kerstboom

Hoe mooi onderwijs anders organiseren kan zijn: twee inspirerende voorbeelden

In de categorie ‘wel heel bijzonder’, presenteren we vandaag: St. Paulus en St. Tarcisius. Twee scholen, die op het eerste gezicht alleen de vestigingsplaats – Heerlen – gemeen lijken te hebben. Totdat je naar hun verhalen luistert. Beide scholen beschikken namelijk over een eensgezind team, een deugdelijk fundament plus een flinke portie lef. Wat kunnen we van hun leren?

SCROLL OMLAAG

ST. PAULUS IN HET KORT

  • 127 leerlingen
  • 9 leerkrachten
  • 1 onderwijsondersteuner
  • drie units: 0(!)-1-2, 3-4-5 en 6-7-8
  • nieuwbouw in 2020

bijzonder

mini-colleges peuterspeelzaal en groep 1, lezen stimuleren mét de ouders, Next Level Kids, Tienervoorziening PO-VO groep 8, zeer intensief contact met de ouders (onder andere: elke ochtend inloopkwartier, praatmiddagen).
Taalklas: kinderen van statushouders en vreemdelingen krijgen in twee jaar tijd een taalbad. ’s Ochtends in hun eigen groep, ’s middags samen met kinderen van hun leeftijd in de klas.

bijzonder

De St. Paulusschool is een bijzondere basisschool, zo vertellen onze gesprekspartners: directeur Christian van den Brekel, adjunct-directeur/IB-er Monique Reversma en Gillian Garritzen, leerkracht unit 6,7,8. De populatie is bepaald niet doorsnee. De kinderen zijn er veelal kwetsbaar: 43% leeft in armoede, 38% heeft Nederlands als 2e taal. Monique Reversma: “Hier werk je niet per toeval, hier kies je voor. Dit moet je niet alleen willen, maar ook kunnen: gedegen onderwijs geven, een gouden hart hebben, consequent de uniforme aanpak hanteren, de ouders laagdrempelig betrekken, vertrouwen opbouwen, houden van pionieren, realiseren dat onderwijs hier inclusief opvoeden is, en dat er regelmatig zaken spelen die veel urgenter zijn dan school…”

“Onze kinderen hebben niet alleen behoefte aan onderwijs. De kansen zijn hier ongelijk, de meeste kinderen beginnen hier al met een achterstand”

op maat organiseren

Christian van den Brekel legt uit wat de rode draad is door alle Onderwijs Anders-initiatieven, door alle projecten, door alle voorzieningen van St. Paulus heen: kansen creëren voor deze kinderen: “Het antwoord op ‘Wat heeft onze doelgroep nodig?’ past echter niet altijd binnen wat gangbaar is. Gelukkig hebben we hier een team met enthousiaste, gedreven, innovatieve mensen. Die zorgen linksom of rechtsom gewoon dat het gebeurt op de manier die het beste past, ook al is dat misschien niet de meest voor de hand liggende of de gemakkelijkste oplossing.”

overstap naar VO

Neem nou het feit dat de overstap naar de middelbare school door veel kinderen én hun ouders als overweldigend wordt ervaren. Het zijn immers grote belangrijke beslissingen die genomen moeten worden, en men ziet vaak door de bomen het bos niet meer. Gillian Garritzen: “En dat terwijl, naast de pedagogische aanpak en het welbevinden van deze specifieke doelgroep, het juiste schooladvies voor deze kinderen enorm belangrijk is. Dat zien wij echt als een van onze missies: een advies op basis van wat ze daadwerkelijk kunnen. En minstens zo belangrijk is dat we de ouders in dat proces meenemen. Op St. Paulus hebben we binnen de Tienervoorziening gekozen voor een intensief coachingstraject dat uit vijf stappen bestaat en aan het begin van groep acht start.”

Van PO naar VO

Bekijk deze en andere filmpjes op ons videokanaal video.innovo.nl

stap 1
de kennismaking met de middelbare scholen in de omgeving. We gaan met de kinderen en met hun ouders als ze dat willen, zelf op bezoek bij de scholen; met de fiets, want zo gaat het straks natuurlijk ook. Maar ook komen docenten van de middelbare scholen bij ons gastlessen geven.

stap 2
de kinderen maken een stappenplan: wat kan ik, wat wil ik, wat voor vragen heb ik nog, welke hulp heb ik nodig om een goede beslissing te nemen en van wie? Ook hier betrekken we de ouders bij.

stap 3
start na de schoolkeuze. Opnieuw vragen we de kinderen wat ze nodig hebben in de aanloop naar de nieuwe school. Zijn er misschien zaken waar ze tegenop zien of is er behoefte aan een stuk maatwerk, zoals bijvoorbeeld opnieuw gastlessen volgen op de gekozen school. We helpen daar waar nodig, ook als de ouders vragen hebben.

stap 4
het intakegesprek op de middelbare school, tevens de overdracht, doen wij samen met de kinderen en samen met de ouders. Daarmee laten we heel duidelijk voelen: jullie staan er niet alleen voor.

stap 5
de nazorg. Zowel de kinderen als de ouders kunnen nog twee jaar lang bij ons aankloppen. Dat zijn lang niet altijd problematische zaken hoor, soms komen ze zo trots als een pauw hun rapporten laten zien.

ST. TARCISIUS IN HET KORT

  • 505 leerlingen
  • 30 leerkrachten
  • 2 onderwijsassistenten
  • voorheen 20 groepen, nu drie units: 1-2-3, 4-5-6 en 7-8
  • nieuwbouw in 2019/2020

bijzonder

Portfolio in plaats van rapport, kind-/oudergesprekken, tienervoorziening, entreeklasje met acht kinderen die van een medisch kinderdagverblijf komen.

alles eruit halen

We praten met directeur Maud Deckers en IB-er Kim Halmans niet over de langverwachte nieuwbouw. Al verheugen ze zich daar natuurlijk enorm op. Nee, dit gesprek gaat over hoe je met een gemotiveerd team en een gezamenlijk gedragen stevige visie je ultieme doelen nastreeft. “En dat is niet het realiseren van een zo hoog mogelijke opbrengst,” veegt Maud Deckers in een klap alle vooroordelen over de ‘eliteschool’ (zie hieronder) van tafel, “Wij kijken liever naar de weg die leidt tot resultaat. We helpen elk kind om eruit te halen wat erin zit.” Ze hebben bij St. Tarcisius een solide fundament. Samen met het team is bepaald: zo doen wij dat hier. St. Tarcisius 2.0 is gebaseerd op vier pijlers: Onderwijs op maat, Zelfverantwoordelijk Leren, Doorgaande Lijn psz-po-vo en Onderzoekend Leren.

Bekijk deze en andere filmpjes op ons videokanaal video.innovo.nl

“Men noemt ons wel eens ‘eliteschool’. Hoogopgeleide ouders, hoog niveau eindopbrengst, predicaat ‘goed’ van de inspectie. We horen wel eens: geen wonder dat jullie goede resultaten scoren.”

eigen verantwoordelijkheid

Dat loopt als een rode draad door de hele school. De units bijvoorbeeld zijn betrekkelijk nieuw en functioneren nu als zelfstandige professionele leergemeenschappen en dat is dus inclusief die eerdergenoemde eigen verantwoordelijkheid. De wekelijkse bijeenkomsten van de units zijn korter, concreter en dus veel efficiënter. Maud Deckers: “Er is meer betrokkenheid en meer enthousiasme om nieuwe dingen uit te proberen. We hoeven niet eens te vragen, wie wil.” Kim Halmans: “In het diepe springen en uit je comfortzone stappen, is niet voor iedereen even gemakkelijk. Geen paniek, zeg ik altijd: wat heb je nodig om toch die stap te kunnen zetten?”

portfolio’s

Bij St. Tarcisius werken ze sinds dit schooljaar met portfolio’s in plaats van rapporten. Maud: “We verwachten niet alleen van onze collega’s meer zelfstandigheid, maar ook van de kinderen. Dat begint al in groep 1: vertel ons maar wat je wilt leren! Waar heb je onze hulp bij nodig? We hebben nog steeds doelen gekoppeld aan de jaarstof, maar binnen die grote lijnen is heel veel op maat mogelijk. Er is alle ruimte om te verbreden of te verdiepen.” Zo’n portfolio geeft een heel breed beeld van het kind; niet alleen van de prestaties maar ook van de ontwikkeling, de doelen, de wensen enzovoort. Door het jaar heen houden de kinderen zelf hun portfolio bij. De oudste kinderen kunnen dat redelijk zelfstandig, bij de jongere kinderen helpt de juf of de meester een handje. De kinderen bepalen zelf welke tekening, welk verhaal, welk ‘proefwerkje’ in het portfolio belandt. Aan het einde van elke unit mag het portfolio mee naar huis. Dat worden straks vast prachtige naslagwerken, mooi om te bewaren.

prachtige gesprekken

Rapporten met cijfers? Verleden tijd dus. Tien minutengesprekken na elk rapport met alleen de ouders? Afgeschaft. Kim licht toe: “Daarvoor in de plaats kunnen ouders samen met hun kinderen het hele jaar door de portfolio’s inzien. Heeft een kind, een ouder en/of de leerkracht behoefte aan een gesprek, dan wordt dat met de drie betrokken partijen samen gevoerd. Het zijn echt prachtige gesprekken die we tegenwoordig voeren, met de kinderen en met de ouders samen.”

meer weten?

We hebben in dit verhaal voor beide scholen slechts één mooi voorbeeld van Onderwijs Anders Organiseren onder de aandacht gebracht. Maar er gebeurt op dat gebied veel meer, zowel bij de St. Paulusschool als bij St. Tarcisius. Wil je meer weten? Maud, Kim, Christian, Monique of Gillian praten je graag bij.